Corona – welke gevolgen heeft dit voor uw contracten

Wat is de impact van de Coronacrisis op uw overeenkomsten?

De huidige coronacrisis heeft een niet te onderschatten socio-economische impact. Ook juridisch rijzen heel wat vragen omtrent het lot van overeenkomsten en de daarin opgenomen verbintenissen. De media spreekt over de coronacrisis als “een overmachtssituatie”, maar wat is overmacht precies, is de coronacrisis wel een overmachtssituatie en wat zijn de gevolgen voor uw contracten?

Intussen vragen bedrijven aan de overheid om in te grijpen en minstens richtlijnen te voorzien over het lot van hun overeenkomsten, bijvoorbeeld met betrekking tot de betaling van de handelshuur. De Vlaamse regering weigert tussen te komen met een ad hoc wetgevend kader, waardoor de contractspartijen zelf antwoorden moeten zoeken in hun overeenkomst en in het Belgisch recht. Wij geven u in onderstaand artikel alvast een aantal richtlijnen.

Is de Coronacrisis een geval van overmacht?

Overmacht wordt naar Belgisch recht omschreven als de onvoorzienbare situatie waarin een verbintenis onmogelijk is geworden ten gevolge van een gebeurtenis die redelijkerwijze niet aan de schuldenaar kan worden verweten.

Het coronavirus an sich is niet noodzakelijk een geval van overmacht, maar het kan wel gevolgen hebben die een overmachtssituatie uitmaken. Zo kan onder meer worden gedacht aan bepaalde maatregelen opgelegd door de overheid (zoals de verplichte sluiting van horecazaken en andere niet-essentiële winkels) of zelfs gebeurtenissen die niet geheel extern zijn aan de schuldenaar (zoals ziekte of een besmetting met het coronavirus).

Let wel: indien een contract is gesloten op een moment dat het concrete gevolg van het coronavirus al voorspelbaar was of kon zijn, is dit niet meer ‘onvoorzienbaar’ en kan men zich niet beroepen op overmacht. Concreet zal dit in veel gevallen gelden voor contracten gesloten na 18 maart 2020, nl. de datum van het Ministerieel Besluit met een aantal dringende maatregelen, waaronder de sluiting van veel winkels.

Wat zijn de gevolgen van overmacht?

Partijen moeten in de regel hun contractuele verbintenissen uitvoeren (betaling huur, levering diensten, …). De niet-nakoming van een contractuele verbintenis kan worden gesanctioneerd met een schadevergoeding en zelfs met de ontbinding van de overeenkomst.

Dit geldt niet in overmachtssituaties. Wanneer de niet-nakoming van een verbintenis het gevolg is van overmacht, is de schuldenaar bevrijd van zijn verbintenis en kan er dus geen schadevergoeding of ontbinding worden gevorderd.

Een overmachtssituatie betekent niet noodzakelijk dat de overeenkomst meteen is beëindigd of de andere partij ook is bevrijd.

Hoe lang de Coronacrisis nog zal duren, durft niemand te voorspellen, maar dat deze ooit zal eindigen is zeker. Indien de overmachtssituatie slechts tijdelijk is, wordt de contractuele verbintenis opgeschort tot de nakoming weer mogelijk wordt (voor zover deze dan nog nuttig is). Zo bijvoorbeeld zou de verplichte sluiting van de Torfs-winkels als een overmachtssituatie kunnen worden gezien omdat de verhuurder van de winkelpanden zich in de onmogelijkheid bevindt om het volledige vrij genot van het handelspand te waarborgen aan de huurder. Er kan daar wel tegen worden ingebracht dat de beslissing tot sluiting vanwege de overheid het voor de huurder in principe niet onmogelijk maakt om huurgelden te betalen. Het is niet onredelijk te verwachten van een huurder-ondernemer dat hij een zekere buffer heeft om dergelijke situaties te overbruggen. Dit zal steeds in het concrete geval moeten worden onderzocht, rekening houdende met de begeleidende omstandigheden.

Wat met uw contract?

Het is mogelijk dat partijen iets anders zijn overeengekomen in hun contract. Zo is het mogelijk dat bepaalde gevallen niet als overmacht worden beschouwd door partijen. Het is daarbij wel verboden om overmacht volledig uit te sluiten ten nadele van de consument in B2C-contracten. Op basis van de nieuwe wet van 4 april 2019 inzake onrechtmatige bedingen in ondernemingscontracten (zie hierover ook: https://www.everest-law.eu/nl/nieuws/nieuwe-verbodsregels-in-b2b-relaties-beperking-van-contractvrijheid-of-betere-bescherming-van-ondernemingen) zal dit in de toekomst ook in B2B-relaties als onrechtmatig kunnen worden beschouwd. Deze regeling is van toepassing op overeenkomsten gesloten, gewijzigd, hernieuwd of verlengd vanaf 1 december 2020.

Wat kan u doen?

Het is aangewezen om in overleg te gaan met uw contractpartij om het lot van uw overeenkomst te bespreken. Zo kan u onder meer overeenkomen de voorwaarden (al dan niet tijdelijk) aan te passen of een tijdelijk uitstel of een prijsvermindering te verkrijgen. Afhankelijk van de begeleidende omstandigheden, zou u zich kunnen beroepen op overmacht om uzelf (tijdelijk) te bevrijden om uw contractuele verplichtingen.  

Voor meer informatie kan u terecht bij onze advocaten. Wij staan u graag bij met advies en ondersteuning.

Floortje Buyssens - Myriem El-Kaddouri